بيهق نام ديرينه ناحيه‌اي از خراسان بوده است كه اكنون آن را سبزوار خوانند.
به گزارش خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، بلاگر http://aryamehr.blogfa.com در معرفي شهرستان سبزوار مطالب متنوعي نوشته است. در يكي از اين مطالب آمده است: سبزوار از دير زمان مهد دانش و فرهنگ بوده و جايگاه خاصي را از اين نظر در ميان شهرهاي ديگر به خود اختصاص داده است. سابقه فرهنگي اين شهر آن چنان با ارزش است كه هر انساني با اندك مطالعه و توجه در مورد آن به اهميت مطلب پي مي‌بردو اين سابقه فرهنگي به زمان فتوحات اسلام و اوايل دوران حكومت اسلامي مي رسد.

بخصوص در دوره حكومت اموي، صحابه پيامبر كه دوستدار خاندان اهل بيت عليه السلام بوده و مخالف حكومت ستم پيشه اموي به شمار مي‌آمدند براي دور ماندن از فشارها و تهديدهاي آنان به خراسان، به خصوص شهر بيهق روي آورده و اين ديار به عنوان پناهگاه آنان محسوب مي شد. از جمله ابورفاعه كه يكي از صحابه بزرگ پيامبر اكرم (ص)به شمار مي‌آمد سرنوشتي بدين صورت داشت.
در ميان سبزواري‌ها افراد بزرگواري در صحنه علم و ادب و زهد و تقوا پا به عرصه وجود گذاشتند كه در پيشرفت و توسعه فرهنگ و تحولات سياسي اجتماعي بيهق نقش بسزايي را ايفا كردند كه به عنوان نمونه در صحنه فرهنگي بايد به بزرگواراني از جمله ابوالحسن بيهقي مؤلف تاريخ بيهق و ابوالفضل بيهقي صاحب تاريخ مسعودي و ديگران اشاره كرد.
در صحنه تحولات اجتماعي بايد به حركت عظيم سربداران اشاره نمود كه نهضتي شيعي را در مقابل ايلخانان مغول بوجود آوردند و اين جوشش اجتماعي حكومت سربداريه را در حدود نيم قرن در نواحي وسيعي از سرزمين ايران برقرار نمود.
بايد گفت حيات هر قومي بسته به فرهنگ و دانش آن مرز و بوم دارد و اينكه آنان تا چه حد از علم و تمدن بهره داشته اند، نقش مؤثري در افتخارات آن قوم دارد و اين افتخار حاصل نمي گردد جز اينكه ميان قوم، بزرگان و علما و دانشمنداني پا به عرصه ظهور نهاده باشند. و از آنجا كه سبزوار نيز داراي چنين افتخاراتي در گذشته بوده است، پس بهتر آمد تا بر تلاش و كوشش آنان ارج نهاده از سرمايه هاي مفيد آنان بهره ببريم و آيندگان را نيز مشمول اين فضيلت گردانيم.
فقها و محدثان
علي ابن ابراهيم بيهقي
ابوبكر احمد ابن بيهقي
بيهقي(ابوطيب محمد ابن علي)
بيهقي(محمد ابن سعوديه)
بيهقي(ابو علي حسين ابن احمد)
بيهقي(ابن ابي طيب)
بيهقي(ابوالفرج يعقوب)
بيهقي(ابو سعد محسن ابن محمد)
بيهقي(ابراهيم جعفر)
ابوالفتح سهل ابن علي ارغياني
بيهقي(ابو سعيد زيد)
بيهقي(ابو علي احمد)
بيهقي(احمد ابن حسين)
بو جعفرك بيهقي
ابو القاسم زيد ابن حسين بيهقي
بيهقي(برزهي)
بيهقي(ابو منصور علي)
بيهقي(ابو الحسين زيد)
بيهقي(بهاء الدين محمد)
بيهقي(ابوالحسن علي)
بيهقي(شيخ ابو الحسن عبيدالله)
قطب الدين كيدري بيهقي

ابوالمحاسن مسعود بن علي صواني بيهقي

حسين ابن علي بن عبد الصمد تميمي سبزواري
طبرسي
واعظ شيعي
محقق سبزواري
علامه حاج ميرزا حسن سبزواري
حاج ميرزا ابراهيم شريعتمداري
شيخ عبدالله قاضي سبزواري
حاج ميرزا حسن علوي سبزواري
السيد عبدالله برهان المحققين
حاج ميرزا حسين سيادتي
حاج ميرزا حسين فقيه سبزواري
السيد محمد مهدي علوي سبزواري
عبدالعلي سبزواري
عرفا
امام الحرمين جويني
شيخ سعدالدين حموئي
شيخ محمد علي مؤذن سبزواري
حاج ملا هادي سبزواري

حاج ميرزا اسماعيل سبزواري
شعرا
بيهقي (محمد بن عبد الرزاق)
بيهقي( ضياء الدين)
ابن يمين فريومدي
اوحد سبزواري
امير شاهي سبزواري
كمالي سبزواري
محمد هاشم افسر
ادبا

بونصر مشكان
خواجه ابوالفضل بيهقي
ابو سعد محسن بن محمد بن كرامه بيهقي
ابوالحسن بيهقي
مجد الدين ابوالبركات فضل ابن علي بيهقي
عطاملك جويني
خواجه شمس الدين محمد جويني
معين الدين جويني

واعظ كاشفي


شخصيت هاي سياسي و فرهنگي
عبد الرزاق باشتني
خواجه وجيه الدين مسعود باشتني
آقامحمد آي تيمور
كلواسفنديار
خواجه شمس الدين علي چشمي
خواجه يحيي كرابي
خواجه ظهيرالدين كرابي
پهلوان حيدر قصاب

خواجه لطف الله باشتني
پهلوان حسن دامغاني
امير شمس الدين فضل الله باشتني سبزواري
خواجه علي مؤيد
شيخ محمد تقي بهلول
دكتر قاسم غني
محمد تقي شريعتي
دكتر علي شريعتي
بر خلاف تصور عمومي كه سبزوار و بيهق را يك شهر قلمداد مي كنند، بررسي هاي جغرافيايي تاريخي نشان مي دهد كه هر چند شهر سبزوار بعداً جانشين شهر بيهق شده و عملاً همان نقش و بلكه گسترده‌تر را در اين ناحيه از كشور ايفا نموده است، و ليكن اين دو شهر به لحاظ جغرافيايي بر هم منطبق نبوده و به لحاظ تاريخي هم تقدم و تاخر داشته اند. شهر بيهق كه قدمت بيشتري داشته است در حول و حوش روستاي فعلي خسروگرد واقع در 6 كيلومتري سبزوار فعلي استقرار داشته است. كه بعداً رو به ويراني نهاده و كم كم قصبه سبزوار در محدوده مركزي شهر سبزوار فعلي رونق گرفته و وسعت و توسعه يافته است.


وجه تسميه سبزوار

در مورد وجه تسميه شهر سبزوار مؤلف كتاب تاريخ بيهق اين چنين توضيح مي دهد: ... و گفته اند كه سبزوار را ساسويه بن شاپور الملك بنا كرد و شاپور آن بود كه نيشابور را بنا كرد. سبزوار در اصل ساسويه آباد بوده است و گفته اند اين ساسويه، يزد خسرو بود كه خسرو شير جوين و خسرو آباد بيهق و خسرو جرد را بنا كرد.

ابن فندق در معرفي شهر سبزوار اينگونه ادامه مي دهد: سبزوار شهري بزرگ شد، با انواع درخت ميوه دار و سايه بخش پس مردمان اينرا سابزوار يعني سازوار. و گفتند: سبزوار «كجنات تجري من تحتها الانهار» و عمارتها و بازارها و محله هاي سبزوار متصل گشت تا به ديد ايزي از راه زورين و هنوز اطلال آن عمارت باقي است»

اين شهرستان از جمله 4 شهر اوليه است كه در ايران به مذهب اثني عشري گرويد. فرهنگ غني تشيع در اين منطقه موجب شد تا سبزوار خاستگاه نهضت انقلابي و شيعي سربداران عليه حكام ستمگر مغول گردد.

نهضت سربداران كه از روستاي باشتين سبزوار آغاز شد رفته رفته قسمت اعظم نواحي مركزي خراسان بزرگ تا حدود هرات و ولايت تومس(استان سمنان فعلي) را در بر گرفت و حكومت سربداران در اين ناحيه از ايران تشكيل گرديد. سبزوار پايتخت اين سلسله شد و همين سربداران بودند كه براي تحكيم مباني فقهي تشيع از شهيد اول خواستند تا يك دوره فقهي تاليف و به سبزوار ارسال دارد و كتاب لمعه را آن عالم بزرگوار به همين منظور تدوين نمود.

بزرگاني چون ابوالفضل بيهقي مؤلف تاريخ مسعودي، ابوالحسن زيد بيهقي، ابن يمين فريومدي …و حكيم عالي قدر و فيلسوف شرق حاج ملاهادي سبزواري در اين ولايت پا به عرصه گيتي نهاده اند. معروف است كه شيخ طبرسي به مدت سي سال در اين شهر سكني گزيده و به قولي تفسير مجمع البيان را در همين شهرستان تاليف نموده است. همچنين جا دارد از دكتر شريعتي كه از كوير محروم اين منطقه به جهان اسلام تقديم شده است نيز ياد كرد.


آثار تاريخي

نشانه هاي ديرپاي و شكوه و عظمت فرهنگ و تمدن شهر سبزوار آثار و ابنيه و محوطه هاي باستاني متعدد و متنوعي است كه در سرتاسر شهرستان بر جاي مانده و هر يك بيان كننده ارزشهاي ديني، فرهنگي و فني مي باشد.

كهن ترين محوطه هاي باستاني سبزوار كه بقاياي آبادي هاي وسيع و معتبر مي باشند پيشينه اي از پنج تا سه هزار سال دارند. از دوران تاريخي نيز تا كنون حداقل يك مجموعه معماري متعلق به ساسانيان در ريوند سبزوار بر جاي مانده است. اما عصر طلايي شكوفايي فرهنگ و تمدن منطقه، قرون اوليه‌ اسلام تا اواخر قرن هشتم هجري بوده كه آثار و نشانه هاي آن دوران در عرصه وسيع سبزوار شناسايي شده اند. مساجد و بناهاي مذهبي در سبزوار فراوان است و به لحاظ كاربري عمومي و اعتقادي از استحكام و صلابت خاصي برخوردار مي باشند. سبك معماري، تزئينات و كتيبه هاي آنها بيشترين آگاهي از جايگاه والاي سبزوار در عرصه فرهنگ و تمدن ايران زمين ارائه مي كنند.


بناها

مسجد جامع قرن8(ه.ق)

مسجد پامنار صفويه

مصلي قرن8(ه.ق)

مناره خسروگرد قرن 8(ه.ق)

مزار امامزاده شعيب صفويه

آرامگاه حاج ملاهادي قاجاريه

رباط فرامرز خان قاجاريه

مسجد خسروشير ايلخاني

مسجدآق قلعه ايلخاني

آرامگاه نجم الدين كبري سلجوقي

چهارتاقي ريوند ساساني

كاروانسراي مزينان صفويه

كاروانسراي ريوند صفويه

كاروانسراي سرپوش قاجاريه

كاروانسراي زعفرانيه صفويه-قاجاريه

مسجد پايين قلعه صفويه

رباط مهر صفويه

مسجد جامع چشام 791(ه.ق)

امامزاده آزادور ايلخاني-تيموري-صفويه)سید حسن غزنوی)

امامزاده بي بي عليه خاتون اسلامي

كاروانسراي صالح آباد قاجار

مقبره ابوالحسن بيهقي اسلامي

قلعه كهنه ششتمد قرن6و7(ه.ق)

                                                                                                                               ايسنا


 

تهیه کننده محمد عباسی در سه شنبه هجدهم تیر 1387 ساعت 23:6 موضوع | لینک ثابت